Boos zijn zonder te kwetsen

Boos zijn zonder te kwetsen komt neer op één onderscheid: je mag alles voelen, maar niet alles zeggen. Je zegt dat je boos bent en waarom, en je laat weg wat alleen bedoeld is om pijn te doen. Boosheid zelf is niet het probleem. Het wordt pas een probleem als je er de ander mee onderuit haalt.

Waarom boosheid erbij mag horen

Boosheid is een signaal. Er is een grens overschreden of je mist iets wat belangrijk voor je is. Dat signaal wegdrukken helpt niet. Het komt er later toch uit, als gemopper, kilte of een steek onder water tijdens het eten.

Je partner heeft er ook iets aan om te weten dat je boos bent. Dan is duidelijk dat iets je raakt. Een stel dat nooit boos op elkaar mag zijn, heeft meestal niet minder ergernis, alleen minder gesprekken erover.

Wat is het verschil tussen boos zijn en kwetsen

Boos zijn gaat over jou en over wat er gebeurde. 'Ik ben woest dat je mijn verjaardag vergat.' Kwetsen gaat over de ander als persoon. 'Jij denkt ook nooit aan iemand anders, net als je vader.' Het eerste kan je partner horen en er iets mee doen. Het tweede blijft hangen, ook als de ruzie allang voorbij is.

Kritiek en minachting horen bij de vier gedragingen die volgens relatieonderzoeker John Gottman een relatie ondermijnen. De andere twee zijn defensiviteit en stonewalling. Kritiek is hier een aanval op iemands karakter in plaats van een klacht over gedrag. Minachting is laten merken dat je op de ander neerkijkt, met sarcasme, een spottend lachje of rollende ogen.

Hoe lukt boos zijn zonder te kwetsen in de praktijk

• Zeg het woord gewoon. 'Ik ben boos.' Dat is duidelijker dan zuchten of met deuren slaan.
• Noem het voorval, niet het karakter. 'Je hebt de afspraak afgezegd zonder te overleggen', niet 'je bent onbetrouwbaar'.
• Laat familie, uiterlijk en oude fouten erbuiten. Dat zijn de plekken waar het het langst pijn doet.
• Houd je volume in de gaten. Stevig praten mag, bij schreeuwen hoort de ander alleen nog het volume.
• Zeg wat je wilt. 'Ik wil dat je het voortaan eerst met mij bespreekt.'

Je hoeft dus niet zacht en vriendelijk te klinken. Je mag fel zijn. Het gaat erom waar je felheid op mikt.

Wat doe je als je voelt dat je gaat ontploffen

Iedereen kent het moment waarop de gemeenste zin al klaarligt. Je weet precies wat je moet zeggen om de ander te raken. Dat is het moment om te stoppen met praten. 'Ik ga nu iets zeggen waar ik spijt van krijg. Ik ben over een half uur terug.'

Ga daarna iets doen waarmee je lijf de spanning kwijtraakt. Stevig wandelen, fietsen, stofzuigen. Kom terug als je weer kunt nadenken, en begin dan bij wat je dwarszat. De boosheid is er dan meestal nog, maar ze zit je niet meer in de weg.

Het helpt om je eigen voortekenen te kennen. Bij de een is het een trillende stem, bij de ander gebalde vuisten of een hoofd dat warm wordt. Wie die signalen herkent, kan eerder op de rem trappen dan wie wacht tot de zin er al uit is.

Wat als je toch iets gemeens hebt gezegd

Het overkomt bijna iedereen wel eens. Wacht dan niet tot de ruzie over is. Neem het meteen terug: 'Dat had ik niet moeten zeggen. Het was gemeen en ik meen het niet.' Zonder 'maar' erachteraan. Een excuus met een maar is een nieuw verwijt.

Daarna kun je alsnog zeggen wat je eigenlijk bedoelde. 'Wat ik wil zeggen is dat ik me in de steek gelaten voelde.' Zo blijft je punt overeind en laat je zien dat er een grens is waar je zelf ook op let.

Gaat boosheid bij jullie verder dan woorden, of ben je bang voor de boosheid van je partner? Dan gaat het niet meer om ruzie maken. Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000.